ISO14001:2004

نوشته شده توسط Administrator جمعه, 27 آبان 1390 12:23

بسیاری از سازمان ها برای ارزیابی عملکرد زیست محیطی خود ، بازنگری ها یا ممیزی های زیست محیطی را انجام داده اند . با این همه ممکن است که این بازنگری ها و ممیزی ها به تنهایی کافی نباشند تا به یک سازمان اطمینان دهد که عملکرد آنها نه تنها الزامات قانونی و خط مشی آنها را برآورده می¬نماید ، بلکه این امر استمرار خواهد داشت.این فعالیت ها برای اینکه موثر باشند لازم است در قالب سیستم مدیریت سازماندهی شده ای که با سازمان یکپارچه شده است انجام شود.
استاندارد بین المللی که مدیریت زیست محیطی را پوشش می¬دهند به این منظور تهیه شده اند که عناصر یک سیستم مدیریت  زیست محیطی موثر را برای سازمان ها فراهم نمایند تا بتوانند با سایر الزامات مدیریت ادغام شوند وسازمان ها را در دستیابی به اهداف زیست محیطی و اقتصادی یاری نمایند. این استانداردها و همچنین سایر استانداردها برای آن تهیه نشده اند که با استفاده از آنها موانع تجاری غیر تعرفه ای ایجاد شود یا تعهدات قانونی یک سازمان افزایش یا تغیر یابد.
استاندارد بین المللی زیست محیطی ISO14001:2004 یک سیستم مدیریت زیست محیطی را برای توانمند سازی سازمان جهت توسعه و اجرای خط مشی ها و اهدافی که در راستای پاسخگویی به نیازهای قانونی و اطلاعات در خصوص جنبه های بارز زیست محیطی می¬باشد مشخص می¬نماید ودر تمام سازمان ها از هر نوع واندازه ای قابل اجرا می باشد. موفقیت این سیستم بستگی به تعهد تمامی کارکنان در کلیه سطوح و وظایف سازمانی و به خصوص مدیریت رده بالا دارد . چنین سیستمی سازمان را به توسعه خط مشی زیست محیطی ، ایجاد اهداف کلان زیست محیطی و فرایندها در دستیابی به تعهدات خط مشی و انجام فعالیتهایی در راستای ارتقاء عملکرد خود و دستیابی به انطباق سیستم با نیازمندیهای این استاندارد  بین المللی قادر می¬سازد. هدف کلی این استاندارد پشتیبانی از حفاظت محیط زیست و پیشگیری از آلودگی است بطوریکه با نیازهای اجتماعی ، اقتصادی در تعادل باشد. بایستی یادآوری کرد که بسیاری از الزامات را می¬توان همزمان مورد توجه قرارداد یا در هر زمانی به آنها رجوع کرد.
ویرایش دوم این استاندارد بین المللی به توضیح ویرایش اول تمرکز دارد وضمن توجه به مفاد ISO9001  ، سازگاری میان این دو استاندارد را جهت منفعت جامعه استفاده کنندگان افزایش می¬دهد.
برای سهولت استفاده تعدادی از زیر بندهای الزام 4 متن این استاندارد بین المللی و پیوست الف با هم ارتباط داده شده اند . برای مثال 4-3-3 والف 3-3 هر دو مربوط به اهداف کلان ، خرد و برنامه (ها) و4-5-5 والف 5-5 هر دو مربوط به ممیزی داخلی می¬باشند. بعلاوه پیوست (ب) ارتباط فنی گسترده ای بین ISO9001:2000 و ISO14001:2004 و برعکس را مشخص می¬نماید.
بین این استاندارد که نیازمندیهایی برای سیستم مدیریت زیست محیطی یک سازمان را تشریح می¬نماید و می¬تواند برای گواهی کردن یا ثبت کردن ویا خوداظهاری سیستم مدیریت زیست محیطی سازمان مورد استفاده قرارگیرد ویک راهنما که مبنای گواهی کردن نمی¬باشد اما به منظور ارائه کمک عمومی به یک سازمان برای ایجاد ، اجرا یا بهبود یک سیستم مدیریت زیست محیطی در نظر گرفته شده است ، تمایز مهمی وجود دارد.
مدیریت زیست محیطی طیف کاملی از موضوعات شامل مواردی که از ماهیت استراتژیک و رقابتی برخوردارند را در بر می¬گیرد.یک سازمان می¬تواند با اثبات استقرار موفقیت آمیز این استاندارد بین المللی طرفهای ذینفع را نسبت به وجود یک سیستم مدیریت زیست محیطی مناسب مطمئن سازد.





راهنمایی در مورد فنون پشتیبانی مدیریت زیست محیطی در دیگر استانداردهای بین المللی آمده است. خصوصا مواردی از مدیریت زیست محیطی که در مدارک ایجاد شده توسط ISO/TC207 می¬باشد. سایر ارجاعات به دیگر استانداردهای بین المللی صرفا جهت اطلاع می-باشد.
یادآوری: این استاندارد بین المللی بر مبنای روشی معروف به (برنامه ، اجرا، اقدام)(PDCA) استوار است.

بطور خلاصه می¬توان PDCA را به این شرح بیان نمود

•    برنامه (plan) : هدف گذاری و تعیین فرایندهای مورد نیاز در راستای رسیدن به نتایج بر طبق نیازمندیهای مشتری و خط مشی کیفیت سازمان
•    اجرا(Do)  : پیاده سازی و استقرار فرایندها
•    بررسی(check ) : نظارت واندازه گیری فرایندها و محصول بر اساس خط مشی ، اهداف و نیازمندیهای محصول و گزارش دهی نتایج آن
•    اقدام(Act)  : انجام اقداماتی که عملکرد فرایند را به طور پیاپی بهبود بخشد.

پذیرش و اجرای طیفی از فنون مدیریت زیست محیطی بصورت نظام یافته می¬تواند در جهت حصول نتایج بهینه برای تمام طرفهای ذینفع موثر باشد. با این حال پذیرش این استاندارد به خودی خود نتایج بهینه زیست محیطی را ضمانت نخواهد کرد به منظور دستیابی به اهداف کلان زیست محیطی تصور می¬شود سیستم مدیریت زیست محیطی در موارد مقتضی و هرگاه توجیه اقتصادی داشته باشد سازمان ها را به بررسی و اجرای بهترین فنون موجود تشویق نماید و اقتصادی بودن فنونی به طور کامل مد نظر قرار گیرد.
این استاندارد بین الملی شامل نیازمندیهای خاص دیگر سیستم های مدیریت از قبیل کیفیت ، ایمنی و بهداشت شغلی ، مدیریت مالی یا مدیریت ریسک نمی¬باشد. الزامات این استاندارد می¬تواند همسو و یکپارچه با دیگر سیستم های مدیریت باشد. این امکان برای سازمان وجود دارد که سیستم هاي مدیریت موجود خود را جهت ایجاد یک سیستم مدیریت زیست محیطی که با الزامات ایت استاندارد بین المللی انطباق دارد وفق دهد. این امر خاطر نشان می¬سازد که بکارگیری نیازمندیهای سیستم مدیریت ممکن است بستگی به مقاصد تعیین شده و طرفهای ذینفع مرتبط داشته باشد.
جزییات و پیچیدگی سیستم مدیریت زیست محیطی دامنه مستند سازی و منابع تخصیص داده شده به آن بستگی دارد به عواملی نظیر دامنه سیستم ، اندازه سازمان و ماهیت فعالیتها، محصولات و خدمات. این موضوع ممکن است به طور خاص برای سازمانهای کوچک و متوسط در نظر گرفته شود.

فرايند اصلي استقرار اين سيستم در شکل زير آمده است